Monique van Haaf

Gedeputeerde Ruimte, grondbeleid en handhaving

Monique van Haaf, gedeputeerde ruimte, grondbeleid en handhaving van de provincie Overijssel: “Door samen te werken kunnen we met kleine ingrepen grote veranderingen op gang brengen.”

Vitaliteit is hierbij een sleutelwoord volgens van Haaf, gaat vitaliteit over aantrekkelijkheid, beweging en reuring in de binnensteden zodat mensen daar graag naartoe gaan en ondernemers zich er willen vestigen. Kortom, de aantrekkelijkheid van een stad, zodat mensen daar willen wonen, leven en ondernemen.

Roep om ruimtelijke vernieuwing en vitaliteit

Door de afgelopen crisisjaren is er een nieuwe realiteit ontstaan in de ruimtelijke ordening. Er is minder ruimte beschikbaar, middelen zijn schaarser en de rolverdeling tussen de stakeholders is veranderd. Van Haaf: “De focus is verlegd van de ontwikkeling van nieuw gebied naar de vernieuwing van bestaand gebied.

In de praktijk komt dat neer op hergebruik van bouwmaterialen en grondstoffen, en maatregelen treffen om optimaal in te spelen op veranderingen, zoals vergrijzing, krimp en effecten van het klimaat. Daarbij willen we het unieke van Overijssel, de balans tussen stad en land, behouden en versterken.”

Programma 'Stadsbeweging'

Daarom is de provincie Overijssel in 2016 gestart met de ‘Stadsbeweging’, een  vernieuwend programma met als doel gemeenten, burgers en ondernemers te inspireren om creatief en innovatief aan de slag te gaan met gebiedsvernieuwing in centrumgebieden.

De insteek van het traject is een vernieuwende aanpak waarbij alle mogelijke partijen samenwerken. De provincie wil hen daarbij ondersteunen door mee te doen met kennis, netwerk en investeringen. Van Haaf: “Ik geloof in de kracht van samenwerken. We willen dat partijen elkaar vinden, samen gaan optrekken.

Overijssel heeft vernieuwing nodig, in de breedste zin van het woord

Overijssel heeft vernieuwing nodig, in de breedste zin van het woord. Niet doorgaan op dezelfde weg, maar het inslaan van een nieuwe. Dat is wat we nodig hebben op weg naar vitalere steden en dorpen.

Met kleine ingrepen kunnen we grote veranderingen op gang brengen. Dit kan door het samenwerken tussen publieke en private partijen met gemeenten, bedrijven en inwoners te stimuleren. Als we dan die krachten optimaal benutten, maken we een mooi leefbaar Overijssel voor iedereen.”

Team Overijssel: provincie, gemeenten, burgers en ondernemers

De provincie schrijft dus niet langer voor, maar stelt slechts kaders op om het vernieuwingsproces op een organische manier te ondersteunen. Dit doet Overijssel op verschillende manieren.

Een voorbeeld hiervan is het stadsarrangement, een door de provincie en gemeenten opgesteld overzicht van activiteiten die bijdragen aan de vitaliteit, leefbaarheid en kwaliteit van de binnenstad.

De provincie is nauw betrokken en werkt met gemeenten, centrummanagers en inwoners aan visie, lokale initiatieven, en projectontwikkeling. “Na anderhalf jaar hebben we de werkwijze met partijen geëvalueerd en hieruit is gebleken dat de werkwijze wordt gewaardeerd.

Andere middelen die de provincie in kan zetten variëren van het organiseren van stadscafés en woonkeukens, tot aan het faciliteren van een centrummanagersnetwerk. “Bij een aantal van die middelen, zoals het stadspracticum, zoeken we ook de verbinding met kennisinstituten zoals Saxion Hogeschool.”

Centrummanagers

Van Haaf benoemt ook de centrummanagers. Deze personen verbinden gemeenten en binnenstadspartijen. Zij gaan online en offline met mensen in gesprek en gaan op zoek naar mooie initiatieven.

Met de aanstelling van deze centrummanagers geeft de gemeente een stukje regie en invulling terug aan de bewoners. “Via de centrummanagers dragen zij ideeën aan die we samen uitvoeren.

Dit kan gaan om de verlichting van een bepaalde locatie, een expositie, bloembakken, een bepaalde entree die wordt aangepakt of de aanleg van een stadstrand zoals in Deventer nu het geval is. Hierdoor ontstaat reuring en dat maakt de stad of het dorp weer aantrekkelijker voor grotere partijen.”

Financiële slagkracht

Mochten die grotere partijen geïnteresseerd zijn dan is er Herstructureringsmaatschappij Overijssel (HMO). HMO is door provincie Overijssel in 2009 in het leven geroepen om samen met gemeenten en ondernemers bestaande werklocaties weer vitaal en aantrekkelijk te maken.

HMO was hierin zo succesvol dat het nu met regelmaat wordt betrokken bij projecten in de binnensteden. Jeroen Heethaar van HMO: “We zien dat onze binnensteden worstelen met leegstand. Wij willen die binnenstad weer vitaal maken door te kijken hoe we dat winkelcentrum weer aantrekkelijk maken, zonder het te slopen.

Door de afgelopen crisisjaren is er een nieuwe realiteit ontstaan in de ruimtelijke ordening

Dat kan op veel verschillende manieren, het centrum compacter maken is daar een voorbeeld van. Er spelen veel partijen mee, die moeten we om de tafel krijgen en dan samen een plan bedenken waar iedereen gelukkig van wordt. Enschede en Deventer gaan goed, Almelo en Hengelo zijn in de aanloopfase en Zwolle is de koploper.”

Vitaliteit vergroten

In Zwolle zijn de provincie Overijssel, HMO en marktpartijen met succes bezig met het vergoten van de vitaliteit van de stad. Ondanks dat Zwolle al jaren in de top 5 van de economisch sterkste gemeenten van Nederland staat, kent de stad ook leegstand. Heethaar: “Door winkelvastgoed deels te transformeren naar andere functies creëer je functiemenging.

Extra horeca en wonen boven winkels zorgt voor leefbaarheid op verschillende momenten van de dag; 24 uur per dag. Partijen dienen daarvoor met elkaar in contact te komen. HMO wil die brug slaan en daar waar nodig op basis van maatschappelijke effecten mee investeren. Door bijvoorbeeld een publiekstrekker als Waanders in de Broeren (Boekhandel in de Broerenkerk) nog meer te accentueren ontstaat er dynamiek in de omgeving; kortom effect in leefbaarheid.”

 “Het is fantastisch om te zien hoe actieve inwoners en ondernemers bezig zijn met plannen om binnensteden leefbaar te houden.  Zwolle is een mooi voorbeeld van de ware kracht van Overijssel en die geven we graag de ruimte,” aldus Van Haaf.