Het pand doet nu dienst als onderkomen voor de gemeentelijke bibliotheek. Omdat de bibliotheek binnenkort verhuist, is de gemeente op zoek naar een nieuwe eigenaar én een nieuwe bestemming voor het monumentale pand. Donderdag 31 maart geeft de raad van Uithoorn nog hun mening. Drie experts vertellen waarom dit bijzondere gebouw een nieuwe toekomst verdient .

Ria Zijlstra – wethouder gemeente Uithoorn:

“Iedere inwoner van Uithoorn, van jong tot oud, kent De Hoeksteen. Het is niet zomaar een kerk. Het is een ontmoetingsplek. Zo heeft Rietveld het gebouw ook ontworpen. Rietveld was een atheïst. Zijn streven was niet zozeer een huis van God ontwerpen maar een plek realiseren waar alle mensen zich thuis zouden voelen. Het resultaat was een multifunctioneel gebouw. Er was natuurlijk een kerkruimte maar er waren ook tal van ruimtes die voor andere activiteiten konden worden ingezet.”

Centrum van de gemeenschap

“Vanaf het moment dat De Hoeksteen in gebruik werd genomen, bood het plaats aan onder meer een crèche, een ontmoetingsplaats voor Spaanse emigranten, een theaterzaal en een vestiging van de (rabo)bank. Het was letterlijk het centrum van de gemeenschap. En dat is het, nu er een bibliotheek is gevestigd, nog steeds. De Hoeksteen betekent dan ook veel voor de inwoners van Uithoorn. Daarbij komt dat menigeen er reuze trots op is dat juist hier een monumentaal pand van Gerrit Rietveld staat. Die verbondenheid met De Hoeksteen is iets waaraan de gemeente veel waarde hecht. Dat komt ook tot uiting in ons besluit om het pand weliswaar te verkopen maar aan die verkoop een aantal voorwaarden te verbinden.”

Band met Rietveld benadrukken

“Een van de voorwaarden is dat de buitenzijde intact blijft. De Hoeksteen is en blijft een echte Rietveld. Die band met Rietveld zien wij ook graag terug in het interieur. En een andere voorwaarde is dat wij eraan hechten dat het gebouw toegankelijk blijft voor de Uithoornaars en liefst ook een impuls geeft aan de economie en het toerisme. Dat zou kunnen door er bijvoorbeeld een museum met daarbij een horecavoorziening te vestigen. Wij begrijpen dat de herbestemming naast het aankoopbedrag een fikse investering vergt. Daarom willen wij ruimte scheppen voor creatieve oplossingen die het plan financieel levensvatbaar maken zodat het gebouw met de karakteristieken van Rietveld behouden blijft. Wij staan open voor innovatieve ideeën en ik nodig iedereen uit mee te doen aan ons verkooptraject. Informatie over dit traject is te vinden op www.uithoorn.nl/hoeksteen.”

Ellen Klaus – Cultuurcompagnie Noord-Holland:

“Provincie Noord-Holland heeft een initiatief ontwikkeld om leegstand en verval van gebouwd monumentaal erfgoed tegen te gaan. In het kader van project Herbestemming-NH wordt ieder jaar voor drie bijzondere gebouwen een nieuwe bestemming gezocht. De Hoeksteen is één van die gebouwen.”

Cultuurhistorische waarde

“Rietveld heeft een enorm oeuvre maar hij heeft in zijn hele leven maar één kerk ontworpen. Het afgelopen jaar en ook dit jaar komt er bijna wekelijks een kerk leeg te staan. En het is niet mogelijk om voor iedere kerk een nieuwe bestemming te vinden. Dat is ook niet zo erg want niet iedere kerk is even belangwekkend als Nederlands erfgoed. Maar juist De Hoeksteen is wel van grote cultuurhistorische waarde. Het is heel belangrijk dat naast de meubels en de gebouwen van Rietveld ook deze kerk behouden blijft. Het gebouw is met de kubistische vorm, de grote grijze betonnen blokken en de gevelhoge ramen, typerend voor zijn stijl.”

Grote meester van de 20e eeuw

“Wij hebben het vaak over de Nederlandse meesters van de Gouden Eeuw en dan doelen wij op wereldberoemde schilders als Rembrandt. Wat Rembrandt was voor de Nederlandse schilderkunst is Rietveld voor de Nederlandse meubelkunst en architectuur. Hij is een van onze grote meesters van de 20ste eeuw en was in grote mate verantwoordelijk voor de stroming De Stijl en daarmee de voorloper  van Dutch Design. De Hoeksteen biedt de mogelijkheid om meubels van Rietveld tentoon te stellen in een iconisch gebouw van Rietveld. Dat is overigens meer dan alleen een idee. Rietveld heeft onder meer de inrichting van de perskamer van het nieuwe gebouw van de Unesco in Parijs ontworpen. Die meubels zijn nu opgeslagen maar zouden hier perfect passen. De gemeente is ook benaderd door de Stichting Erven Rietveld met de vraag of De Hoeksteen een museum kan worden voor de Rietveld collecties die nu in verschillende museumdepots onzichtbaar zijn voor publiek. De Hoeksteen kan een echt Dutch Design museum worden dat interessant is voor bezoekers uit binnen- en buitenland.” 

Kim Beckers – Projectmanagement en -adviesbureau Appm:

“Appm werkt letterlijk aan een mooier Nederland door samen met onder meer overheden te zoeken naar herbestemmingen voor bijzondere panden. Gemeente Uithoorn heeft met dit gebouw veel ambities, maar er was geen budget beschikbaar. Toen wij dat hoorden, hebben wij aangeboden mee te helpen bij het zoeken naar een oplossing. Wij geloven zozeer in het welslagen van dit project dat we bereid zijn hier resultaat gebonden te adviseren. Dit soort uniek erfgoed verdient een tweede leven.”

Verkoop onder voorwaarden

“Wij helpen onder meer door op eigen risico in samenwerking met de gemeente de kaders voor de verkoop te bedenken en de markt uit te dagen om met goede en onconventionele plannen te komen voor dit gebouw. Het gaat de gemeente niet om het behalen van een zo hoog mogelijke verkoopprijs. Het gaat om de plannen die de nieuwe eigenaar met het pand heeft. De belangrijkste voorwaarde is dat aandacht wordt besteed aan het gedachtegoed van Rietveld. Ook van belang is dat de plannen een economische impuls opleveren voor Uithoorn. De Hoeksteen moet verder blijven wat het nu is, een hele belangrijke plek voor de inwoners van Uithoorn. Tenslotte kan een kandidaat koper ook scoren op het gebied van duurzaamheid en het beperken van overlast. In Amsterdam is een dergelijke herontwikkeling eenvoudiger, maar ook in Uithoorn kan een uniek gebouw een unieke functie herbergen en een tweede leven krijgen. Wij kennen de valkuilen van herontwikkeling en helpen de gemeente hier tussen de klippen door.

Gedachtegoed Rietveld centraal

“Stel dat iemand op de begane grond een caféachtige ruimte creëert met Rietveld meubilair en ook nog een interactieve tentoonstelling realiseert over Rietveld en zijn gedachtegoed. En dat diegene, om het hele project te financieren, op de bovenverdieping prachtige appartementen bouwt. Dan heeft die partij absoluut de voorkeur boven een partij die een veel hoger bod doet maar dit bijzondere pand wil veranderen in alleen maar kantoor- en woonruimte. Centraal staat het behouden van de cultuurhistorische waarde en de toegankelijkheid van dit pand voor de bezoekers.”